کورتەی ڕاپەڕاندن

کوردستان، بە ڕووبەری نزیکەی 450,000 بۆ 550,000 کم² بەسەر باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، باکووری عێراق، باکووری ڕۆژئاوای ئێران و باکووری سووریادا درێژ بووەتەوە، یەکێکە لە ستراتیژیترین و هەمەجۆرترین ناوچە ژینگەییەکانی سەر زەوی. کۆمەڵەی جوگرافیای شاهانە ڕووبەری کوردستان بە نزیکەی 520,000 کم² دەخەمڵێنێت، لە کاتێکدا نەتەوە یەکگرتووەکان کە نوێنەرایەتییان نەکراوە، هەمان ژمارە پشتڕاست دەکەنەوە. پرۆفیسۆر مەهرداد ئیزەدی، زانای پێشەنگی توێژینەوە کوردییەکان، خاکی نیشتمانی کورد بە نزیکەی 200,000 میل چوارگۆشە (نزیکەی 518,000 کم²) دەخەمڵێنێت. کوردستان بە چیاکانی زاگرۆسەوە—کە کەوانێکی 1,600 کم لە شانا و دۆڵی بەپیت پێکدێنێت—و سەرچاوەی ڕووبارەکانی دیجلە و فوراتەوە دەبەسترێتەوە، لەسەر یەکتربڕی سێ کیشوەر و لە دڵی مانگی بەپیتدا هەڵکەوتووە. ئەمە خاکێکە لە لوتکەی بەرزتر لە 4,000 مەتر، دارستانە فراوانەکانی بلوط، لەوەڕگەی ئەلپاین، دۆڵی قووڵی ڕووبارەکان، و دەشتە کشتوکاڵییە بەرفراوانەکان—جوگرافیایەک کە گەلی کوردی بۆ زیاتر لە 12,000 ساڵ پاراستووە، بەردەوامی پێداوە و پێناسەی کردووە. زەوییەکانی کوردستان وەک قەڵایەک بۆ بەرگری و لانکەیەکی شارستانییەت خزمەتی کردووە، هەندێک لە کۆنترین نیشتەجێبوونە کشتوکاڵییەکانی مرۆڤایەتی بەرهەمهێناوە، لە هەمان کاتدا بەرگرییە سروشتییەکانی دابین کردووە کە ڕێگەی داوە کولتووری کورد لە درێژایی هەزاران ساڵ لە داگیرکاری ئیمپراتۆریدا بمێنێتەوە.