کورتەی بەڕێوەبەرایەتی

کوردستان، بە ڕووبەری نزیکەی ٤٥٠،٠٠٠ بۆ ٥٥٠،٠٠٠ کم٢ کە بەسەر باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، باکووری عێراق، باکووری ڕۆژئاوای ئێران و باکووری سووریادا دابەش بووە، یەکێکە لە ستراتیژیترین و فرەچەشنیترین ناوچە جوگرافییەکانی سەر زەوی. کۆمەڵەی جوگرافی شاهانە، ڕووبەری کوردستان بە نزیکەی ٥٢٠،٠٠٠ کم٢ مەزەندە دەکات، لەکاتێکدا نەتەوە یەکگرتووەکان کە نوێنەرایەتی ناکرێن، هەمان ژمارە پشتڕاست دەکەنەوە. پرۆفیسۆر میهرداد ئیزەدی، زانایەکی پێشەنگی توێژینەوەکانی کورد، خاکی کورد بە نزیکەی ٢٠٠،٠٠٠ میل چوارگۆشە (نزیکەی ٥١٨،٠٠٠ کم٢) حیساب دەکات. بە پشت بەستن بە چیاکانی زاگرۆس— کە قەدپاڵێکی چەماوەی ١،٦٠٠ کیلۆمەتری و دۆڵی بەپیتە — و سەرچاوەی ڕووبارەکانی دیجلە و فورات، کوردستان لەسەر ڕێگای سێ کیشوەر و لە دڵی مانگی بەپیتدا هەڵکەوتووە. ئەمە خاکێکە کە لووتکەی بەرزتر لە ٤،٠٠٠ مەتر، دارستانە بەرفراوانی دار بەڕوو، لەوەڕگەی ئەلپی، قوڵایی دۆڵی ڕووبارەکان، و دەشتاییە کشتوکاڵییە بەرفراوانەکانی تێدایە — جوگرافیایەک کە گەلی کوردی بۆ زیاتر لە ١٢،٠٠٠ ساڵ پاراستووە، بەردەوامی پێداوە، و پێناسە کردووە. زەویی کوردستان وەک قەڵایەکی بەرگری و لانکەیەکی شارستانییەت خزمەتی کردووە، هەندێک لە کۆنترین نیشتەجێبوونی کشتوکاڵی مرۆڤایەتی بەرهەم هێناوە، لەکاتێکدا هاوکات بەرگرییە سروشتییەکانی دابین کردووە کە ڕێگەی بە کلتووری کوردی داوە لەناو هەزاران ساڵ داگیرکاری ئیمپراتۆریدا بژیێت.